اوراق اجارة تأمین نقدینگی


اوراق اجارة تأمین نقدینگی

نحوه تامین مالی به کمک انتشار اوراق اجاره

عصر ساختمان- اوراق اجاره یکی از ابزارهای تامین مالی از طریق بازار سرمایه است که می‌تواند به عنوان راهکاری برای تامین نقدینگی یا دارایی شرکت‌ها مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به وجود بازار ثانویه فعال برای این نوع اوراق، می‌توان از طریق انتشار این اوراق بهادار، سرمایه‌های کلان مورد نیاز برای اجرای پروژه‌ها و یا تامین مالی بنگاه‌های بزرگ اقتصادی را جذب کرد.

نحوه تامین مالی به کمک انتشار اوراق اجاره

به گزارش پایگاه خبری «عصر ساختمان»، اوراق اجاره به دو گروه تقسیم می‌شود که دسته اول برای تامین مالی خرید دارایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این نوع از اوراق، شرکت تامین سرمایه بانک مسکن به عنوان نهاد واسط به درخواست شرکت بانی که قصد دارد از این مدل تامین مالی استفاده کند، نسبت به انتشار اوراق اجاره و جمع‌آوری وجوه حاصل از آن می‌کند و سپس کالای سرمایه‌ای را به وکالت از صاحبان اوراق اجاره خریداری می‌کند. در گام بعدی این دارایی در قالب یک عقد اجاره به شرکت بانی واگذار می‌شود.

دسته دوم اوراق اجاره به منظور تامین نقدینگی برای پیشبرد پروژه‌های اجرایی شرکت‌ها منتشر می‌شود. خدمات مربوط به انتشار این نوع از اوراق که در حال حاضر اصلی‌ترین نوع اوراق اجاره مورد استفاده در ایران است، توسط شرکت تامین سرمایه بانک مسکن به بنگاه‌های اقتصادی متقاضی قابل ارائه است. در این مدل بنگاه اقتصادی یا شرکت بانی انتشار اوراق، مالکیت دارایی خود را به یک شرکت واسط، در ازای دریافت وجوه مشخص واگذار می‌کند و سپس در قالب قرارداد «اجاره به شرط تملیک» یا «اختیار فروش»، همان دارایی را می‌خرد. شرکت تامین سرمایه نیز به منزله نهاد واسط، وجوه نقدی اولیه مورد نیاز بنگاه اقتصادی را از طریق انتشار اوراق اجاره تامین و به صاحبان اوراق اجاره در موعدهای تعیین شده اجاره‌ بهای دریافتی از مالک اصلی را پرداخت می‌کند.

بانی انتشار اوراق یعنی همان شخص حقوقی که اوراق با هدف تامین مالی برای او منتشر می‌شود باید واجد چند ویژگی باشد. نخست اینکه در ایران به ثبت رسیده و مرکز اصلی فعالیت آن در ایران باشد. ویژگی دوم این است که قالب حقوقی آن، شرکت سهامی، تعاونی، صندوق سرمایه‌گذاری و یا جزو نهادهای عمومی غیر دولتی (به استثناء شهرداری‌ها) باشد. همچنین لازم است مجموع جریان نقدی حاصل از عملیات آن شرکت یا بنگاه اقتصادی در دو سال مالی اخیر مثبت باشد. افزون بر این حداکثر مجموع بدهی‌های شرکت به دارایی‌های آن باید 90 درصد باشد؛ ضمن اینکه اظهار نظر بازرس و حسابرس شرکت در خصوص صورت‌ های مالی دو سال مالی اخیر آن «مردود» یا «عدم اظهار نظر» نباشد.

برابر مقررات فعلی، مبلغ اوراق اجاره حداقل پنج میلیارد تومان بوده و حداکثر تا ارزش روز کارشناسی دارایی مبنای انتشار اوراق امکان‌ پذیر است. سررسید اوراق اجاره حداکثر اوراق اجارة تأمین نقدینگی تا مدت‌ زمان باقی‌ مانده از عمر اقتصادی دارایی بوده و عمر اوراق اجاره در بازار سرمایه تا کنون حداقل دو و حداکثر پنج سال بوده است.

شرکت تامین سرمایه بانک مسکن به عنوان یکی از 9 شرکت تامین سرمایه فعال در کشور آمادگی ارایه خدمات انتشار اوراق اجاره را به متقاضیان دارد اما برای انتشار این اوراق باید ضامن نیز از سوی متقاضی معرفی شود. ضامن یک شخص حقوقی است که پرداخت‌های مربوط به اوراق مذکور در موعد زمانی مقرر را تضمین می‌کند و با تایید سازمان بورس صرفا از میان بانک‌ ها، موسسات مالی و اعتباری تحت نظارت بانک مرکزی، بیمه‌های تحت نظارت بیمه مرکزی، شرکت‌های تامین سرمایه، شرکت‌های سرمایه‌گذار، نهادهای عمومی و شرکت‌ها و موسسات دولتی انتخاب می‌شود.

وجوه حاصل از انتشار اوراق مذکور را می‌توان برای تامین سرمایه در گردش، انجام عملیات ساختمانی، اجرای طرح‌های توسعه، نوسازی و بهسازی، مشارکت در افزایش سرمایه شرکت‌های سرمایه‌ پذیر، عملیات لیزینگ و یا عملیات بانکداری در بانک‌ها صرف کرد.

دارایی مبنایی که اوراق اوراق اجارة تأمین نقدینگی اجاره به پشتوانه آن منتشر می‌شود نیز می‌تواند شامل زمین، ساختمان، تاسیسات، تجهیزات، ماشین‌ آلات و وسایل حمل‌ و نقل باشد. دارایی مذکور در زمان انتشار اوراق باید موجود باشد و یا شرایط تحویل آن در دوره‌های زمانی مورد نظر متقاضی وجود داشته باشد؛ ضمن اینکه واگذاری مالکیت آن در صورت مشاع بودن، به شرط اخذ موافقت تمامی دارندگان مجاز است. نکته مهم این است که دارایی مبنای انتشار اوراق اجاره نباید هیچ‌گونه محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال داشته باشد

پاورپوینت صکوک

دانلود پاورپوینت ارائه کلاسی با عنوان صکوک در حجم 23 اسلاید همراه با تصاویر و توضیحات کامل ویژه ارائه کلاسی درسهای تصمیم گیری در مسائل مالی و مدیریت سرمایه گذاری رشته های حسابداری و مدیریت مالی در مقطع کارشناسی ارشد

دسته بندی حسابداری
فرمت فایل pptx
حجم فایل 621 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 23

پاورپوینت صکوک

عنوان: پاورپوینت صکوک

دسته: حسابداری- مدیریت مالی (ویژه ارائه کلاسی درس تصمیم گیری در مسائل مالی- مدیریت سرمایه گذاری)

تعداد اسلاید: 23 اسلاید

این فایل در زمینه " صکوک "می باشد که در حجم 23 اسلاید همراه با تصاویر و توضیحات کامل با فرمت پاورپوینت تهیه شده است که می تواند به عنوان ارائه کلاسی(کنفرانس) درسهای تصمیم گیری در مسائل مالی و مدیریت سرمایه گذاری رشته های حسابداری و مدیریت مالی در مقطع کارشناسی ارشد مورد استفاده قرار گیرد. بخشهای عمده این فایل شامل موارد زیر می باشد:

تعریف وتاریخچه صکوک

انواع اوراق صکوک

رویه اجرایی انتشار اوراق اجاره

انواع اوراق اجاره

اوراق اجاره تأمین دارایی

اوراق اجاره رهنی

اوراق اجاره تامین نقدینگی

پاورپوینت تهیه شده بسیار کامل و قابل ویرایش بوده و به راحتی می توان قالب آن را به مورد دلخواه تغییر داد و در تهیه آن کلیه اصول نگارشی، املایی و چیدمان و جمله بندی رعایت گردیده است.

پاورپوینت صکوک

دانلود پاورپوینت ارائه کلاسی با عنوان صکوک در حجم 23 اسلاید همراه با تصاویر و توضیحات کامل ویژه ارائه کلاسی درسهای تصمیم گیری در مسائل مالی و مدیریت سرمایه گذاری رشته های حسابداری و مدیریت مالی در مقطع کارشناسی ارشد

دسته بندی حسابداری
فرمت فایل pptx
حجم فایل 621 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 23

پاورپوینت صکوک

عنوان: پاورپوینت صکوک

دسته: حسابداری- مدیریت مالی (ویژه ارائه کلاسی درس تصمیم گیری در مسائل مالی- مدیریت سرمایه گذاری)

تعداد اسلاید: 23 اسلاید

این فایل در زمینه " صکوک "می باشد که در حجم 23 اسلاید همراه با تصاویر و توضیحات کامل با فرمت پاورپوینت تهیه شده است که می تواند به عنوان ارائه کلاسی(کنفرانس) درسهای تصمیم گیری در مسائل مالی و مدیریت سرمایه گذاری رشته های حسابداری و مدیریت مالی در مقطع کارشناسی ارشد مورد استفاده قرار گیرد. بخشهای عمده این فایل شامل موارد زیر می باشد:

تعریف وتاریخچه صکوک

انواع اوراق صکوک

رویه اجرایی انتشار اوراق اجاره

انواع اوراق اجاره

اوراق اجاره تأمین دارایی

اوراق اجاره رهنی

اوراق اجاره تامین نقدینگی

پاورپوینت تهیه شده بسیار کامل و قابل ویرایش بوده و به راحتی می توان قالب آن را به مورد دلخواه تغییر داد و در تهیه آن کلیه اصول نگارشی، املایی و چیدمان و جمله بندی رعایت گردیده است.

وب سایت فرشید بهارلو

Strategic Business Development & Marketing Management

انواع اوراق بهادار اسلامی

امروزه اندیشمندان مالی اسلامی با استفاده از عقود اسلامی و ظرفیت های علم فقه؛ توانسته اند متناسب با نیازهای مالی جوامع اسلامی گونه های مختلفی از اوراق بهادار اسلامی(صُکوک) را طراحی کنند.

۱- اوراق اجاره : اوراق بهاداری است که بر اساس عقد اجاره منتشر می شود و نشاندهنده مالکیت مشاع دارندگان آن، در دارایی مبنای انتشار اوراق است که اجاره داده می شود.

اوراق اجاره به انواع مختلفی چون : اوراق اجاره به منظور تامین مالی تهیه دارایی، اوراق اجاره به منظور تامین نقدینگی، اوراق اجاره جهت تشکیل سرمایه شرکت های لیزینگ و اوراق اجاره به منظور تبدیل دارایی های اجاره ای به اوراق اوراق اجارة تأمین نقدینگی بهادار تقسیم می گردد.

۲- اوراق مرابحه : (فروش اقساطی) اوراق بهاداری است که دارندگان آن به صورت مشاع مالک دارایی مالی هستند. این اوراق بازدهی ثابت داشته و قابل خرید و فروش در بازار ثانویه را دارا می باشند. یکی از کاربردهای مهم اوراق مرابحه برای تبدیل کردن تسهیلات بانک ها و شرکت های لیزینگ به اوراق بهادار می باشد.

اوراق مرابحه به انواع مختلفی چون : اوراق مرابحه جهت خرید دارایی، اوراق مرابحه جهت تهیه نقدینگی، اوراق مرابحه جهت تشکیل سرمایه شرکت های تجاری و اوراق مرابحه رهنی تقسیم می گردد.

۳- اوراق رهنی : اوراق بهادار به پشتوانه وام های رهنی را در ایران اختصارا اوراق رهنی می نامند. بانك‌هاي خرده‌فروش اعطا‌كننده تسهيلات رهني (وام‌هاي بلندمدت خريد مسكن) مي‌توانند با فروش اين تسهيلات به سرمايه‌گذاران بازار سرمايه، منابع جديد تجهيز و تسهيلات اضافي اعطا كنند.

اوراق رهنی به انواع مختلفی چون : اوراق رهنی (مرابحه یا فروش اقساطی) و اوراق رهنی(اجاره به شرط تملیک) تقسیم می گردد.

۴- اوراق استصناع : اوراق بهاداری است که بر مبنای سفارش ساخت تنظیم می گردد. وزارتخانه ها، شهرداری ها، شرکت های دولتی و خصوصی که در صدد احداث یا توسعه پروژه خاص و بزرگی هستند و اعتبار مالی لازم برای انجام آن را به صورت نقد ندارند، می توانند با استفاده از اوراق بهادار استصناع، به احداث پروژه اقدام کنند و قیمت آن را از طریق زمان بندی معینی از محل بودجه سالانه یا از طریق واگذاری واحد های ساخته شده به تدریج بپردازند.

اوراق استصناع به انواع محتلفی چون : استصناع موازی و استصناع و اجاره به شرط تملیک تقسیم می گردد.

۵- اوراق مضاربه : اوراق بهاداری است که بر اساس عقد مضاربه (تجارت با سرمایه دیگری) طراحی می شود. ناشر اوراق مضاربه با واگذاری اوراق، وجوه متقاضیان اوراق را جمع آوری کرده و به عنوان مضاربه در اختیار بانی قرار می دهد. و بانی با سرمایه جمع شده تجارت کرده و از سود تجارت به نسبت های مشخص شده به خود و صاحبان اوراق پرداخت می نماید.

اوراق مضاربه به انواع مختلفی اوراق اجارة تأمین نقدینگی چون : اوراق مضاربه خاص، اوراق مضاربه عام با سررسید و اوراق مضاربه عام بدون سر رسید تقسیم می گردد.

۶- اوراق جعاله : اوراق بهاداری است که بر اساس عقد جعاله (پاداشی که به عامل عمل دهند) طراحی می شوند. ناشر اوراق جعاله با واگذاری اوراق، وجوه متقاضیان اوراق را جمع آوری کرده، به عنوان وکیل، خدمات موضوع اوراق را تهیه نموده، در قالب جعاله دومی در اختیار بانی قرار می دهد.

اوراق جعاله کاربردهای متنوعی دارد و در صنعت گردشگری می توان با استفاده از این ابزار مالی به رشد و رونق چشمگیری دست یافت، برخی از انواع اوراق جعاله در صنعت گردشگری عبارتند از : اوراق جعاله برای تعمیرهای اساسی، اوراق جعاله احداث و واگذاری و اوراق جعاله احداث و تبدیل به سهام.

تهیه : فرشید بهارلو

منبع : بازار سرمایه اسلامی – نوشته: سید عباس موسویان

اوراق بهادار اسلامی

انواع صُکوک

بانکداری اسلامی

بانکداری بدون ربا

تفاوت اوراق قرضه و صُکوک

در ادبیات مالی متعارف کشورهای غیر اسلامی، ابزاری به نام اوراق قرضه Bond وجود دارد. اوراق قرضه، اوراقی است که مبتنی بر عقد قرض طراحی شده و دارنده آن سودی را مازاد بر قرض دریافت می کند. در بسیاری از کشورهای دنیا وقتی یک شرکت سهامی یا دولت قصد دارد از مردم وام بلند مدت بگیرد، معمولا با انتشار ورقه قرضه این کار را انجام می دهد.

ورق قرضه ورقه بهادار قابل معامله ای است که معرف مبلغی وام با بهره می باشد که در زمان یا زمان های معینی در آینده به دارنده ورقه مسترد می شود. به عبارت دیگر ورق قرضه یک سند بدهکاری محسوب می شود که وام گیرنده به وام دهنده می دهد. اوراق قرضه عموما دارای کوپن بهره اند که در فواصل زمانی معین قابل پرداخت است.

استفاده از این ابزار در اقتصاد اسلامی ربوی محسوب شده و اوراق اجارة تأمین نقدینگی مجاز نمی باشد. بنابراین در بازار سرمایه اسلامی چنین ابزاری استفاده نمی شود.

اوراق بهادار نظام اسلامی(صُکوک)

نظام مالی اسلامی همانند نظام مالی مرسوم در کشورهای غیر اسلامی، از سه رکن اصلی تشکیل شده است. این ارکان شامل بازارهای اوراق اجارة تأمین نقدینگی مالی، نهادهای مالی و ابزارهای مالی هستند با این تفاوت که در نظام مالی اسلامی این سه رکن در یک بستر قانونی و حقوقی مبتنی بر شریعت اسلام فعالیت می کنند.

نظام مالی اسلامی به دنبال آن است که علاوه بر تخصیص بهینه منابع که هدف مشترک هر نظام مالی است به اهداف والاتری همانند رعایت مسائل اخلاقی، توجه به مسائل اجتماعی و رعایت اصول مذهبی دست یابد که چنین رویکردی منجر به گسترش عدالت خواهد شد.

ابزارهای مالی اسلامی (صُکوک)، اوراق بهادار با ارزش مالی یکسان و قابل معامله در بازارهای مالی هستند که بر پایهٔ یکی از قراردادهای مورد تأیید اسلام طراحی شده‌اند و دارندگان اوراق به صورت مشاع مالک یک یا مجموعهای از داراییها و منافع حاصل از آن‌ها می‌باشند.

عمده ترین تفاوت های اوراق قرضه و اوراق صُکوک :

۱- صُکوک بیانگر مالکیت یک دارایی مشخص است در حالی که اوراق قرضه فقط حاکی از تعهد بدهی هستند. یعنی رابطهٔ بین صادرکننده و خریدار اوراق قرضه رابطه وام‌دهنده و وام‌گیرنده اوراق اجارة تأمین نقدینگی است که نرخ بهرهٔ وام هم ثابت است و این همان رباست. ۲- دارایی موضوع انتشار اوراق صُکوک از نظر شرعی باید مجاز و صحیح باشد. در حالی‌که در اوراق قرضه دارایی‌هایی که از نظر اسلام پذیرفته نیست نیز می‌تواند پشتوانه اوراق قرار بگیرد. ۳- اعتبار اوراق قرضه به اعتبار صادرکننده یا ناشر آن وابسته است و با آن سنجیده می‌شود در حالی که اعتبار صُکوک به ناشر بستگی ندارد بلکه به ارزش دارایی پشتوانه بستگی دارد. ۴- فروش صُکوک در بازار ثانویه، فروش مالکیت یک دارایی است اما فروش اوراق قرضه فروش بدهی است. ۵- در صُکوک امکان افزایش اصل دارایی و در نتیجه ارزش خود ورقه صُکوک وجود دارد در حالی‌که اصل بدهی در اوراق قرضه قابلیت افزایش ندارد.

نوشته : فرشید بهارلو

منابع: کتاب بازار سرمایه اسلامی – نوشته سید عباس موسویان / ویکی پدیا/ sukuk.ir

نگاهی بر انواع صکوک و روش های تامین سرمایه در گردش / بازار سرمایه چه نقشی در تامین مالی شرکت ها ایفا می کند؟

در بسیاری از مواقع بنگاه‌های تولیدی قبل فروش محصولات خود، منابع لازم برای تامین مالی هزینه‌های تولید کالا را در اختیار ندارند. به این منظور استفاده ابزار‌های مختلف بازار سرمایه و انتشار انواع اوراق بهادار ضروری است. در این گزارش به بررسی این موارد پرداخته می‌شود.

نگاهی بر انواع صکوک و روش های تامین سرمایه در گردش / بازار سرمایه چه نقشی در تامین مالی شرکت ها ایفا می کند؟

  • اوراق مبتنی بر عقود مشارکتی؛ اوراق وکالت:
  • اوراق مشارکت:
  • اوراق مضاربه
  • اوراق مبتنی بر عقود مبادله‌ای؛ اوراق رهنی و اوراق خرید دین:
  • اوراق تجاری:
  • اوراق اجاره:
  • اوراق منفعت:
  • اوراق سلف موازی اوراق اجارة تأمین نقدینگی استاندارد:

اقتصاد آنلاین – سهیل بانی ؛ یکی از نسبت‌های مالی مهم در بررسی و ارزیابی شرکت‌ها «دوره گردش موجودی کالا» است که نشان‌دهنده دوره تهیه مواد اولیه، تولید و فروش محصول از سوی شرکت‌ها است. این نسبت عمده نیاز یک شرکت در بازار سرمایه را برای نقدینگی بررسی می‌کند. از آن‌جا که زمان دریافت مبالغ فروش محصولات الزاما با سررسید بدهی شرکت‌ها یکسان نیست، شرکت‌ها در طول سال با مشکل تامین سرمایه در گردش مواجه هستند.

سرمایه در گردش برابر با تفاضل دارایی‌های جاری و بدهی‌های جاری شرکت است و به نوعی منبع »نقدینگی» بنگاه است. سرمایه در گردش نشان می‌دهد که بنگاه با چه سرعتی می‌تواند تعهدات کوتاه مدت خود را انجام دهد. عدم دسترسی به سرمایه در گردش کافی باعث می‌شود عملیات جاری بنگاه متوقف شده یا بنگاه سطحی غیربهینه از فرآیند تولید را انتخاب کند.

اهمیت سرمایه در گردش باعث شده است که مدیریت آن نیز بسیار حائز اهمیت باشد. مدیریت سرمایه در گردش به میزان پذیرش ریسک و بازده بستگی دارد. کارشناسان سیاست‌های مدیریت سرمایه در گردش را به سه دسته محافظه‌کارانه، جسورانه و متعادل تقسیم‌بندی می‌کنند. سیاست محافظه‌کارانه باعث افزایش نقدینگی در کشور می‌شود. در پی این سیاست ریسک ناشی از عدم بازپرداخت بدهی‌ها به حداقل می‌رسد اما از طرفی بازده‌ دارایی‌های شرکت هم کاهش می‌یابد. در مقابل، سیاست جسورانه ریسک و به طو متوسط بازده بالا را در پی دارد. قابل پیش‌بینی است که سیاست متعادل بین این دو سیاست قرار دارد و دارای ریسک و بازدهی متوسط است.

در بیشتر اقتصادهای جهان، اصلی‌ترین راه تامین سرمایه در گردش، انتشار اوراق بدهی با سررسیدهای کمتر از یکسال است. با این حال، در اقتصاد متکی به بانک ایران، عمده منابع مالی شرکت‌ها، از طریق سیستم بانکی تامین می‌شود. در بازار پول و سیستم بانکی تامین مالی به روش‌های مختلفی انجام می‌شود که در جدول زیر به آن‌ها اشاره شده است:

برای مشاهده تصویر در اندازه اصلی، روی آن کلیک کنید

d811bc8d-4813-4028-bb63-a2d6f2141d2f

امروزه یکی از روش‌هایی که برای بهبود وضعیت سرمایه در گردش می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، بهره‌گیری از ابزارها و منابع بازار سرمایه و انتشار انواع اوراق بهادار است. از طرف دیگر نیز بانک‌ها منابع خود را در قالب دو نوع اوراق مبتنی بر عقود مشارکتی و عقود مبادله‌ای، به شرکت‌های متقاضی تامین سرمایه تخصیص می‌دهند.

اوراق مبتنی بر عقود مشارکتی؛ اوراق وکالت:

بانی اوراق وکالت به طور معمول به دنبال تامین سرمایه کسب و کار خود است. سرمایه حاصل از انتشار اوراق وکالت در طول دوره، سرمایه‌گذاری می‌شود اما می‌تواند برای توسعه دارایی، خدمات یا بهبود وضعیت کسب وکار نیز استفاده شود. از آن‌جایی که مدیریت منابع بدست آمده در اختیار صادر‌کننده است، شرکت‌هایی که می‌خواهند سرمایه در گردش خود را افزایش داده یا ترازنامه خود را بهبود بخشند، این اوراق را ترجیح می‌دهند. اوراق وکالت به دو صورت خاص و عام منتشر می‌شود. اگر شرکتی بخواهد در یک پروژه خاص تامین مالی کند، اوراق وکالت خاص منتشر می‌کند و به این ترتیب ناشر اوراق تنها می‌تواند در آن محدوده سرمایه‌گذاری کند. اما در نوع اوراق وکالت عام، شرکت فقط محدود به فعالیت در زمینه خاص نیست بلکه منابع سرمایه‌گذاران را به صورت تخصصی در زمینه‌های گوناگون به کار می‌برد.

نکته مهم و اصلی در اینجا آن است که مبتنی بر اوراق وکالت عام، ناشر می‌تواند نسبت به سهیم کردن سرمایه‌گذاران در فعالیت جاری شرکت اقدام کند و حتی پول مربوطه از محل فروش اوراق وکالت را صرف تامین نیازهای اولیه یا حتی پرداخت حقوق و دستمزد کند.

اوراق مشارکت:

این نوع اوراق بر مبنای قرارداد مشارکت مدنی اوراق اجارة تأمین نقدینگی طراحی شده است. در یک قرارداد مشارکت مدنی، طرفین قرارداد سهم نقدی یا غیر نقدی خود را جمع می‌کنند و از آن برای انجام فعالیتی معین به قصد کسب سود استفاده می‌کنند. این نوع قرارداد برای مدتی محدود بوده و طرفین قرارداد هروقت که بخواهند، می‌توانند آن را فسخ کنند.

در بانکداری بدون ربای ایران، مشارکت مدنی یکی از عقود شرعی است که برای تامین سرمایه در گردش و تامین مالی بلند مدت فعالیت‌های مختلف اقتصادی استفاده می‌شود. اما برخی با این نظر که از این عقود می‌توان برای تامین سرمایه در گردش استفاده کرد مخالف هستند.

استدلال مخالفان آن است که در این نوع عقود که ماهیت آن مشارکت است، سود یا زیان باید در پایان دوره مالی محاسبه شود نه در ابتدای آن! در صورتی که سود اوراق مشارکت از ابتدا مشخص می‌شود. به دلیل این‌که سود اوراق مشارکتی از اوراق مبادله‌ای بیشتر است، بانک‌ها اوراق خود را از حالت مبادله‌ای خارج و به مشارکتی تغییر می‌دهند. مشارکت در یک موضوع باید به صورت مشخص و واضح همراه با مشارکت واقعی در سود و زیان باشد. از آن‌جایی که سرمایه در گردش تابع عوامل متعددی است، این عقد از لحاظ شرعی محل اشکال است.

بنابراین از آنجا که سود اوراق مشارکت انتظاری بوده و بهره‌برداری پروژه معمولا بیش از یک سال طول می‌کشد، این نوع اوراق برای تامین سرمایه در گردش مناسب نیست.

اوراق مضاربه

اوراق مضاربه بر اساس عقد مضاربه طراحی می‌شوند. ناشر اوراق مضاربه، وجوه متقاضیان را جمع‌آوری کرده و به بانی می‌دهد تا در فعالیت تجاری استفاده کرده و سود آن را با نسبتی که از پیش تعیین شده است، میان صاحبان اوراق تقسیم کند. نکته مهم آن است که طبق ماده ۵۴۶ قانون مدنی، عامل باید سرمایه را در امر تجارت بکار گیرد.

در نظر گرفتن شرکت‌های سهامی به عنوان تجاری یا غیر تجاری، برای کارشناسان جای بحث است. به موجب قانون تجارت بنگاه‌های سهامی، بازرگانی محسوب می‌شود اما در نگاه دقیق فقهی، این بنگاه‌ها تجاری محسوب نشده و در نتیجه نمی‌توانند اوراق مضاربه اوراق اجارة تأمین نقدینگی صادر کنند.

اوراق مبتنی بر عقود مبادله‌ای؛ اوراق رهنی و اوراق خرید دین:

این روش‌های تامین مالی به طور خلاصه عبارت‌اند از تبدیل دارایی‌های مالی بنگاه به اوراق بهادار. در این روش‌ها بنگاه مطالبات خود را با نرخ مشخصی تنزیل کرده و به نهاد واسطه مالی می‌فروشد. به عبارتی شرکت یک مطالبه بلند مدت را به وجه نقد تبدیل کرده و سرمایه در گردش خود را افزایش می‌دهد. البته قرارداد مطالبات شرکت باید به نحوی تنظیم شده باشد که هیچ‌گونه محدودیتی برای این کار وجود نداشته باشد. به طور معمول استفاده از این روش زمانی مقبول است که بازده حاصل از سرمایه‌گذاری در تولید، بیشتر از هزینه‌های مربوط به تنزیل مطالبات باشد.

از آن‌جا که اوراق خرید دین بر پایه حساب‌های دریافتنی طراحی شده، شامل ریسک‌های مختلفی است. ریسک‌های این اوراق را می‌توان به سه بخش تقسیم کرد.

1. ریسک اعتباری مربوط به خریداران: احتمال نکول در بازپرداخت بدهی‌ها می‌تواند سبب زیان خریداران اوراق شود.

2. ریسک صوری بودن معاملات: ممکن است برخی از مطالبات صوری باشد و چیزی که در عمل اتفاق می‌افتد با متن قرارداد همخوانی نداشته باشد.

3. ریسک نقدشوندگی: این ریسک شامل دشواری تبدیل اوراق دین به وجه نقد می‌باشد. البته این ریسک توسط بازارگردانی در طول دوره معاملاتی پوشش داده می‌شود.

با توجه به این‌که اوراق دین دارای بازار ثانویه‌ای شفاف و کارا است، خرید و فروش آن ریسک بازار سنتی را ندارد و استقبال سرمایه‌گذاران از این نوع صکوک می‌تواند نقدینگی را به سمت بازار‌های مولد کشانده و سبب رشد اقتصاد شود.

اوراق تجاری:

یکی از مهم‌ترین ابزار‌های بازار پول اوراق تجاری است. اوراق تجاری ابزار بدهی کوتاه مدتی است که توسط شرکت‌ها صادر می‌شود و معمولا توسط هیچ وثیقه‌ای پشتیبانی نمی‌شود و پشتوانه‌ آن اعتبار شرکتی است که اوراق را منتشر می‌کند. اوراق تجاری به قیمتی کمتر از قیمت اسمی به خریداران فروخته می‌شود و اختلاف این دو قیمت سود خریدار را در زمان سررسید تعیین می‌کند. اوراق تجاری در بازار ثانویه قابل خرید و فروش هستند اما در بیشتر مواقع تا زمان سررسید توسط خریداران نگهداری می‌شود.

حجم انتشار اوراق تجاری بسیار بالاست. یکی از دلایلی که حجم بالای صدور این اوراق این است که شرکت‌های معتبر می‌توانند به جای استقراض از بانک‌ها، وجوه مورد نیاز خود را با نرخ بهره کمتری تامین کنند.

از آن‌جایی که ماهیت اوراق تجاری قرض با بهره است، از نظر شریعت اسلامی باطل است. بنابراین باید قالب این اوراق را مطابق با عقود اسلامی و مانند اوراق اجاره، مرابحه، سلف و جعاله طراحی کرد.

اوراق اجاره:

در این اوراق دارایی‌های قابل اجاره شرکت متقاضی تامین مالی مبنای انتشار اوراق قرار می‌گیرد و بدون اینکه این دارایی‌ها از دفاتر شرکت خارج شوند، پس از انتشار اوراق، وجوه نقد به اندازه ارزش روز دارایی‌های مبنای انتشار به شرکت تزریق می‌شود. اوراق اجاره بدهی معینی دارد و بر اساس قرارداد اجاره طراحی می‌شود. این اوراق نشان‌دهنده مالکیت مشاع دارندگان آن، در دارایی مبنای انتشار اوراق است که اجاره داده می‌شود.

یکی از انواع اوراق اجاره بنا به کاربرد آن، اوراق اجاره تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش است. اگر بانی به نقدینگی و سرمایه در گردش نیاز داشته باشد، به مشاور مراجعه می‌کند. سپس به نهاد واسط مراجعه کرده و برای فروش یکی از دارایی‌هایش به واسط و سپس انعقاد قرارداد اجاره همان دارایی اعلام آمادگی می‌کند. واسط بعد از انجام مقدمات کار، اوراق اجاره را منتشر کرده و پس از جمع‌آوری وجوه، به وکالت از طرف صاحبان اوراق اجاره، کالای سرمایه‌ای را از بانی خریداری و به قرارداد اجاره به خود بانی واگذار می‌کند. سپس در سررسیدهای مقرر اجاره‌بهاها و سود ناشی از سرمایه‌گذاری مجدد بخشی از اجاره‌بها و وجوه ناشی از فروش دارایی را به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌نماید.

اوراق منفعت:

صاحبان دارایی‌های بادوام گاهی احتیاج به نقدینگی دارند و حاضرند برای تأمین آن، بخشی از منافع و درآمد آتی حاصل از دارایی‌های بادوام خود را پیشاپیش واگذار کنند. برای این منظور می‌توانند از اوراق منفعت استفاده کنند. به این ترتیب صاحبان دارایی برای بخشی از منافع دارایی اوراق منفعت با ارزش اسمی یکسان و سررسید مشخص منتشر می‌کنند. دارندگان اوراق منفعت می‌توانند این اوراق را تا زمان سررسید نگهداری کنند یا آن را در بازار ثانویه بفروشند.

اوراق سلف موازی استاندارد:

در این اوراق که بر اساس قرارداد سلف منتشر می‌شوند، عرضه‌کننده اوراق سلف که یک بنگاه تولیدی است، دارایی ‌خود را به دارنده اوراق می‌فروشد و وجه نقد دریافت می‌کند. اما دارایی را در سررسید مشخصی به خریدار تحویل می‌دهد. خریدار اوراق می‌تواند معادل دارایی پایه خریداری شده را طی قرارداد سلف موازی استاندارد به فروش رساند، یا در سررسید با شرایط از پیش تعیین شده تسویه نقدی کند و یا در دوره تحویل اقدام به دریافت فیزیکی دارایی کند.

بر اساس آن‌چه گفته شد از بین اوراق مبتنی بر عقود مشارکتی، اوراق وکالت ظرفیت مناسبی برای تامین سرمایه در گردش دارد اما اوراق مشارکت و مضاربه به دلایل مختلف مناسب نیست.

با توجه به مطالب بالا، در میان اوراق مبتنی بر عقود مبادله‌ای، اوراق اجاره برای تامین سرمایه در گردش، گزینه مطلوبی به نظر می‌رسد. همچنین برای اوراق اجارة تأمین نقدینگی تأمین نقدینگی شرکت‌های بازرگانی، می‌توان اوراق تجاری را مبتنی بر عقود اجاره و سلف استفاده کرد. شرکت‌های تولیدی که سرمایه در گردش لازم برای انجام فعالیت‌های تولیدی را در اختیار ندارند، می‌توانند با انتشار اوراق سلف موازی استاندارد از طریق پیش‌فروش محصولاتی که در مدت‌زمان معینی در آینده تولید می‌کنند، سرمایه در گردش مورد نیاز خود را تأمین کنند.

*منبع: بررسی انتشار انواع صکوک به قصد تأمین سرمایه در گردش/ رضا میرزاخانی و مجتبی کاوند/ مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی/ تیر ماه 1400



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.